Skip to main content
Opiekunki 365 | ul. Sienkiewicza 12/1, Szczecin, Polska

Opieka nad osobą starszą ze stomią

Opieka nad osobą starszą to wyzwanie samo w sobie, ale gdy jest to opieka nad kimś ze stomią, to wyzwanie staje się jeszcze większe. Choć może się to wydawać skomplikowane, to z czasem można zyskać pewność siebie, dzięki której codzienna opieka będzie dużo łatwiejsza. Opieka nad seniorem ze stomią wymaga zdobycia konkretnej wiedzy i umiejętności. Z naszego artykułu dowiesz się, czym jest stomia, jakie są jej rodzaje i jakie wsparcie należy okazać osobie dotkniętej tą przypadłością.

 
 
 
Opieka nad osobą starszą ze stomią
 

Co to jest stomia i kiedy się ją wykonuje?

Stomia to chirurgiczne połączenie jelita lub układu moczowego z powierzchnią skóry. Jej celem jest umożliwienie wydalania kału lub moczu, gdy naturalne drogi są z różnych powodów niedrożne lub usunięte. Jakie mamy rodzaje stomii:

  • kolostomia, jeśli połączenie dotyczy jelita grubego,

  • ileostomia w przypadku jelita cienkiego,

  • urostomia w przypadku układu moczowego.

Stomia wystaje nieco ponad powierzchnię skóry i może mieć około 2-5 mm średnicy. Dzięki niej organizm może wydalać na zewnątrz niestrawione resztki pokarmowe, gazy, mocz lub kał, omijając naturalną drogę. W przypadku stomii nie ma możliwości kontroli wypróżnień, a wydzieliny gromadzą się w specjalnym plastikowym worku stomijnym. Najczęstszym wskazaniem do wytworzenia stomii jest nowotwór jelita grubego, niedrożność jelit, nowotwór układu moczowego czy nieswoiste choroby zapalne jelit. Stomia może być stała lub tymczasowa. Stomia stała to nieodwracalny zabieg, natomiast stomia tymczasowa jest stosowana w lżejszych przypadkach, w których po wyleczeniu nadal istnieje możliwość odtworzenia przewodu pokarmowego.

Jak żyć ze stomią?

Początki po zabiegu bywają trudne, zarówno dla osoby ze stomią, jak i jej opiekuna. To naturalne, że zarówno pacjent, jak i jego rodzina mogą czuć się zdezorientowani. Ważne, aby nie bać się tych emocji, ponieważ są one zupełnie normalne. Warto szukać wsparcia w grupach, które skupiają ludzi z podobnymi doświadczeniami, czy to w internecie, czy w lokalnych społecznościach. Czasami rozmowa z kimś, kto już przeszedł przez podobne doświadczenia, potrafi naprawdę uspokoić i dać nowe spojrzenie na sytuację. Najważniejsze jest zrozumienie, czym jest stomia i jakie są typowe problemy z nią związane – co wolno, a czego nie wolno robić i jak wymienić worek stomijny. Szpitale i pielęgniarki często oferują szkolenia, które warto przejść, by poczuć się pewniej.

Rutyna pielęgnacyjna – jak często zmienia się worek stomijny

Opieka nad osobą starszą ze stomią to przede wszystkim pilnowanie regularnych nawyków i dbałość o higienę. Należy mieć świadomość jak wymienić worek stomijny i w jakich odstępach czasu. Oto kilka kluczowych zasad:

Jak często zmienia się worek stomijny

Częstotliwość wymiany worka stomijnego zależy od jego rodzaju oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Standardowo zmienia się go co 1-3 dni, ale mogą zdarzyć się sytuacje, które wymagają częstszej wymiany, np. przy podrażnieniach skóry lub w przypadku zwiększonej produkcji treści jelitowej. Skóra wokół stomii jest szczególnie narażona na podrażnienia. Aby zapobiegać problemom skórnym, ważne jest, aby dokładnie oczyszczać to miejsce i stosować odpowiednie kremy ochronne. Każda zmiana w wyglądzie skóry, np. zaczerwienienie, swędzenie czy wysypka, powinna być sygnałem do konsultacji z lekarzem lub pielęgniarką. Przed wymianą worka należy dokładnie umyć ręce i włożyć jałowe rękawiczki, następnie odpowiednio ułożyć podopiecznego na boku lub w innej wygodnej pozycji, w której można odsłonić worek stomijny. Warto również zabezpieczyć łóżko i bieliznę przed zalaniem, najlepiej za pomocą maty ochronnej. Jak przebiega sam proces wymiany worka?

  • Należy ostrożnie i stopniowo odkleić worek od góry do dołu,

  • Następnie trzeba dokładnie umyć ciepłą wodą skórę wokół stomii i delikatnie osuszyć, najlepiej papierowym ręcznikiem.

  • Podczas wymiany worka zawsze należy uważnie sprawdzić, czy na skórze wokół stomii nie pojawiły się skórne zmiany, takie obrzęki, wysypka, podrażnienie czy pęcherze,

  • Nowy worek zakładamy od dołu do góry.

Odpowiedni dobór sprzętu

Na rynku są dostępne różne rodzaje worków stomijnych – jednoczęściowe i dwuczęściowe. Dobór odpowiedniego sprzętu zależy od rodzaju stomii, preferencji pacjenta oraz jego aktywności fizycznej. Warto eksperymentować i szukać rozwiązania, które będzie najbardziej komfortowe.

Zapobieganie wyciekaniu

Jednym z najczęściej pojawiających się problemów jest nieszczelność worka stomijnego. Zapobiec temu może dobre dopasowanie sprzętu, regularna zmiana worka stomijnego i unikanie uszkodzeń mechanicznych. Regularna kontrola worka oraz szybka reakcja na wszelkie niepokojące sygnały pomagają uniknąć większych problemów.

Co można, a czego nie można robić ze stomią

Wiele osób po usłyszeniu diagnozy zastanawia się, jak żyć ze stomią. Czy pozwala ona na normalne funkcjonowanie i aktywność. Tymczasem stomia nie musi oznaczać rezygnacji z normalnego życia i aktywności fizycznej, choć pewne modyfikacje są konieczne. Ważny jest dobór odpowiedniego ubrania, które nie będzie uciskać stomii. Można również rozważyć zakup specjalnych pasów stomijnych, które stabilizują worek i zapobiegają jego przesuwaniu się podczas ruchu. Czego nie można robić ze stomią? Należy unikać nadmiernego wysiłku i podnoszenia ciężkich przedmiotów, ponieważ obciąża to mięśnie brzucha i zwiększa ryzyko przepukliny. Niewskazane jest również picie alkoholu oraz spożywanie pokarmów powodujących niedrożność, takich jak popcorn, orzechy, nasiona, surowe warzywa i owoce o dużej zawartości błonnika. Dieta stomika powinna być urozmaicona, ale lekkostrawna. Pod żadnym pozorem nie można również ignorować problemów skórnych wokół stomii i zaniedbywać wizyt kontrolnych.

Kąpiel ze stomią – czy można?

Stomia nie stanowi przeszkody, jeśli chodzi o korzystanie z kąpieli lub prysznica, pod warunkiem zachowania określonych zasad. Większość worków stomijnych jest wodoodporna, dlatego nie trzeba martwić się o ich zamoczenie. Również klej trzymający worek na skórze jest odporny na wilgoć. Można również użyć specjalnych wodoodpornych pokrowców lub pasów stomijnych, które dodatkowo zabezpieczają worek podczas kąpieli. Podczas kąpieli z workiem stomijnym należy unikać mocnych mydeł, które mogłyby uszkodzić klej trzymający worek na skórze. Kąpiel ze stomią, ale bez worka stomijnego również jest możliwa. W takim przypadku należy liczyć się jednak z ewentualnym wypłynięciem treści jelitowej lub moczu. Kąpiel bez worka może być dobrą okazją do dokładnego oczyszczenia skóry wokół stomii. Ważne jest, aby po kąpieli dobrze osuszyć skórę. Podczas kąpieli opiekunka powinna sprawdzić stan skóry wokół stomii, aby wykryć ewentualne podrażnienia czy zaczerwienienia. Wszystkie niepokojące objawy należy skonsultować z lekarzem.

Dieta i nawyki żywieniowe

Zarówno stomia tymczasowa, jak i stała wymagają zmiany diety. Każdy pacjent może reagować inaczej na różne pokarmy, dlatego ważne jest, aby uważnie obserwować, jak organizm reaguje na poszczególne produkty. O czym należy pamiętać?

  • Lepiej unikać pokarmów, które mogą powodować nadmierną produkcję gazów, ponieważ może prowadzić to do dyskomfortu i nabrzmienia worka stomijnego. Do takich produktów można zaliczyć fasolę, kapustę, brokuły, cebulę i napoje gazowane.

  • Należy również unikać produktów powodujących nieprzyjemny zapach stolca, takich jak szparagi, fasola, kapusta, czosnek czy jaja.

  • Z diety należy również wyeliminować produkty blokujące stomię, czyli kukurydzę, kokos, suszone owoce, grzyby i orzechy.

  • W przypadku kolostomii najlepiej wyeliminować produkty, które powodują zaparcia, a w przypadku ileostomii należy je regularnie wprowadzać.

  • Nowe pokarmy należy zawsze wprowadzać stopniowo, zgodnie z zasadą małych kroków i obserwować, jak organizm na nie reaguje.

  • Osoba starsza ze stomią powinna jeść 4-6 lekkostrawnych posiłków dziennie, a ostatni posiłek powinien wypaść nie później niż 2-3 godziny przed snem.

  • Wszystkie posiłki powinny być wolno i dokładnie przeżuwane.

  • Osoby z ileostomią, ze względu na usunięcie części jelita cienkiego, mogą mieć większe trudności z utrzymaniem odpowiedniego poziomu nawodnienia, dlatego muszą regularnie pić wodę, a w razie potrzeby sięgać po napoje izotoniczne.

  • Na ogół osoba starsza ze stomią powinna wypijać minimum 2 litry wody dziennie.

  • W przypadku kolostomii dieta powinna być bogata w błonnik, który pomaga w regulacji pracy jelit.

  • Zawsze należy obserwować, jak organizm reaguje na poszczególne pokarmy, i unikać tych, które powodują dyskomfort, np. wzdęcia czy biegunkę.

Wsparcie psychiczne i emocjonalne

Opiekując się starszą osoba ze stomią, nie można zapominać o aspekcie emocjonalnym. Dla wielu osób życie ze stomią jest źródłem stresu i obniżonego nastroju. Akceptacja nowej sytuacji bywa trudna, a obawy o społeczne postrzeganie mogą wpływać na samoocenę. Z tego powodu warto rozmawiać o obawach i emocjach. Dobrym pomysłem są również grupy wsparcia, gdzie osoby ze stomią dzielą się swoimi doświadczeniami. Wprowadzenie do codziennej rutyny aktywności sprzyjających relaksowi, takich jak medytacja, joga czy spacery na świeżym powietrzu, może pomóc w zarządzaniu stresem i poprawie nastroju. Istotny jest również dobór odpowiedniej odzieży, która pozwoli się poczuć pewniej i bardziej komfortowo. Chodzi o ubrania o luźniejszym kroju, które nie uciskają worka stomijnego i jednocześnie potrafią zakryć stomię.

Jak jeszcze można wspierać osobę starszą ze stomią w codziennym życiu?

Opieka nad osobą starszą ze stomią wymaga wiedzy i emocjonalnego wsparcia. Zmiana worka stomijnego to niejedyne wyzwanie. Chory powinien czuć się zrozumiany i wspierany w każdym aspekcie swojego życia. Warto zachęcać podopiecznego do samodzielności, ponieważ daje to poczucie kontroli nad własnym życiem i zwiększa pewność siebie. Należy wspierać osobę starszą w utrzymywaniu kontaktów z przyjaciółmi, rodziną i uczestnictwie w różnych wydarzeniach. Ważną rolą opiekunki jest również zachęta do fizycznej aktywności, dopasowanej do stanu zdrowia. Opieka nad osobą starszą ze stomią to proces wymagający, ale możliwy do ogarnięcia, jeśli podejdzie się do niego z cierpliwością i odpowiednią wiedzą. Opiekunka musi wiedzieć, jak często zmienia się worek stomijny, jak odpowiednio pielęgnować skórę wokół stomii, jaka dieta jest wskazana i jak wspierać emocjonalnie podopiecznego. Z czasem, zarówno opiekun, jak i pacjent, zyskają większą pewność siebie, a życie ze stomią stanie się po prostu częścią codzienności.